Categoriearchief: Historie

Wat is er in het verleden gebeurd in onze dorpengemeenschap? waarom bestaan de dorpen Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel? Heeft ooit iemand iets over het dorpengemeenschap geschreven?

Historische optocht Westerse School te Rotsterhaule.

Optocht jubileum Westerse School

Ter ere van het 75-jaar Westerse School in Rotsterhaule werd rond 1949 een optocht georganiseerd.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

De Westerse school, stond aan het begin van de Streek in Rotsterhaule. In het Algemeen Handelsblad van 18-03-1878 is een vermelding te vinden van de aanbesteding van een schoolgebouw te Rotsterhaule. De school werd opgeheven in 1964.

De foto’s:

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Historische foto van de Westerse School te Rotsterhaule.

Woonwagentje van Piete Queen getekend door Benno Pen.

Piete Queen

Een kluizenaar midden in het Schar met de naam Pietie Hoekstra, beter bekend met de naam Piete Queen. Ben Pen uit Joure geeft een beschrijving van het leven in het Schar en deze bijzondere dame.

Piete Queen in gesprek met twee mannen van de wegenbouw.
Hier staat Pietie Hoekstra te praten met twee mannen van de wegenbouw. Links staat Jan Veldman. Hij was uitvoerder bij wegenbouwbedrijf M. van der Wal uit Lemmer. Zij brengen Pietie hier op de hoogte van de plannen om de Hogedijkstervaart te dempen.

Inleiding

Dhr. B. Pen uit Joure heeft in de periode 1950-1960 gewerkt in het Oosterschar. Dit verhaal gaat over de ontmoeting met Pietie Hoekstra. B. Pen heeft nog 42 jaar in de Noordoostpolder gewoond, voordat hij terug keerde in Skarsterlân (de Friese Meren).

Jeugdherinnering van Benno Pen

Tussen 1950-1960 is het Schar in pacht geweest van mijn vader T. Pen uit Spanga en K. Vaartjes uit Oldemarkt. Als jongeman was ik vaders rechterhand en moest ik met veel rietsnijders het Schar (1000 ha) bewerken.

Het was een wildernis van petgaten en turfribben waar zij zomers pampels snelden en ’s winters riet moesten snijden. Om op elk stukje rietland te kunnen komen, werd er gebruik gemaakt van platte schouwen, die meer leken op grote veenbakken dan op boten, maar die voor dit werk zeer geschikt waren. Je kon met velen tegelijk naar een akker of petgat varen. Het riet, dat werd geoogst, werd direct weer mee terug gebracht naar de Hogedijkstervaart, waar de grote opslag was en waar toen ook al vrachtauto’s konden komen.

Het Schar liep van Vierhuisterbrug tot aan het Heechhout bij Rottum. Je moest je in allerlei bochten wringen om in goede harmonie met de bewoners om te gaan, want vóór het “SCHAR” werd verpacht door domeinen was elk stukje zogenaamd van diegene, die daar het dichtst bij woonde.

In het midden van deze woesternij, waar menige rietsnijder soms verdwaalde, lag het Poepegat (een groot petgat waar in de oorlog soldaten bivakkeerden). Aan de rand van dit poepegat stond een oud woonwagentje dat er heen gebracht was door de familie van Pietje Hoekstra (bekend in die omgeving als Piete Queen).

Woonwagentje van Piete Queen getekend door Benno Pen.
Om u een idee te geven hoe Piete Queen in het Skar heeft geleefd, heeft Benno Pen de woonwagen nagetekend. Dit is waarschijnlijk de enige afbeelding over deze unieke plek in het Skar…

Zij leefde daar als een soort kluizenaar met een paar geiten en poezen. Deze mevrouw leefde van kantmaaien met de zeis langs de Hoogedijkstervaart en bermen bij bedrijven of boeren, die daar niet aan toe kwamen of het liever over lieten aan Piete Queen, die het voor een fles jenever wel deed. Niemand kwam bij haar op het eiland of durfde niet te komen, omdat zij iets afdwong, daar de meeste liever omheen gingen.

Daar ik door zware arbeid en met vele potige mannen moest omgaan, was ik niet zo gauw uit het veld geslagen en wilde toch eens in dat geheimzinnige hutje (wagentje met versleten half afgebrokkelde wielen en zoden op het dak voor lekkage) kijken en ik zag alleen een klein oud tafeltje met een petroleumstelletje erop staan. Verders lag er onder de tafel wat vers hooi, waarschijnlijk de slaapplaats van Piete, haar geiten en poezen.

Door deze geheimzinnige ontmoeting ging er bij de jonge Benno Pen veel in zijn gedachten om en maakte er een gedicht van. Om anderen hier deelzaam te maken, speelde hij dit in de vorm van een lied op de piano en zong hij dit bij zijn gitaar op de melodie van “Loeiende klokken van Limburg myn land”:

“Ik bin Piete en ‘k woon op ’n eiland en heb ut er hier ja zo best noar mie’n zin.
En word ’t er waarum of is ut’ter hiete no dan spring ik ur ut poepegat in.

Geit’n en poeze’n leef’n der by mij in hus
‘k woon hier al jaoren en ‘k vuul er mij helemoal thus.

En ’s aovonds wod ut donker en stille om mij heen
dan heur ik but’n stemmen…
kiek doar woond Piete Queen
Dan den’k ik weer an vrogger, die goeie olde tyd
toen was ik nog een meigien en noem ze mij nog Piet”

 

Pietie Hoekstra

Ook in het boek “Tusken Tsjûkemar en it Nannewiid” wordt melding gemaakt van Pietie Hoekstra:

Pietie was een bijzondere persoonlijkheid in ons dorp. Voorheen woonde zij in het Schar in een klein woonwagentje. Ze woonde letterlijk en figuurlijk dicht bij de natuur.

Deze toestand werd op een gegeven moment onhoudbaar en na de oorlog heeft de diaconie, in overleg met eigenaar Roel Dam (destijds wonende op de Hogedijk 142, de winkel van Roel Dam en Tryntje Geesje Joppe) één van de huisjes naast de winkel beschikbaar gesteld.

 

Verhalen & Gedichten B. Pen

Op de website ferhoalen.000webhostapp.com van Benno Pen kunt  u deze en al zijn andere verhalen en gedichten lezen.

 

 

Boek: Doe't de baarch noch yn 'e beam hong

Doe’t de baarch noch yn ‘e beam hong

Boek: Doe't de baarch noch yn 'e beam hong
Boek: Doe’t de baarch noch yn ‘e beam hong

Dit boek beschrijft de geschiedenis van Oudehaske, aan de hand van de notulen van het Dorpsbelang, enkele archieven van de gemeente, waterschap Boarnferd en de Jouster Courant, Museum van Haren te Heerenveen, Provinciale Bibliotheek en het Rijksarchief te Leeuwarden, de Fryske Akademy, aangevuld met informatie van inwoners van Oudehaske e.o.

Het boek Doe’t de baarch noch yn ‘e beam hong is geschreven door Sietse Krikke.

Dorpsvisie

In de periode tussen 27 oktober en 15 november 2008 werden in keukentafelgesprekken tussen de inwoners, ondernemers, scholen en vertegenwoordigers van de verenigingen gehouden. Tijdens deze keukentafelgesprekken (in totaal 10 gesprekken) werden aan de hand van ingevulde vragenlijsten de verschillende thema’s besproken. De uitwerkingen van deze gesprekken dienen als basis voor de uiteindelijke Dorpsvisie Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel.

Inleiding Dorpsvisie Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel

Tijdens de ledenvergadering van het Dorpengemeenschap Sintjohannesga e.o. (DGS) van 28 maart 2008 werd besloten dat er een dorpsvisie ontwikkeld moest worden. Hiervoor werd door het DGS de commissie dorpsvisie ingesteld, waarin de verschillende (belangen(-verenigingen) vertegenwoordigd zijn.

Na een brainstormsessie (2 september 2008) werd het doel van de commissie door het DGS uitgelegd: samen een visie in een document vastleggen, waarin iedereen zich kan vinden en hiermee richting de gemeente kan communiceren. De commissie werd samengesteld uit:

  • namens DGS: Janke van der Wal en Bertus van Zwol
  • namens de gemeente: Albert Bos
  • namens Stichting Doarpswurk: Ide-Louw van der Zwaag, Rinny Hulzebos, Bonne Hylkema, Herman van Zwol en Anne Liewes

De thema’s die in de Dorpsvisie worden meegenomen zijn:

  1. Wonen
  2. Onderwijs
  3. Verkeer
  4. Bereikbaarheid
  5. Bedrijvigheid
  6. Recreatie
  7. Welzijn
  8. Jeugd en Ouderen
  9. Dorpengemeenschap

De Dorpsvisie Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel 2009 werd op 15 januari 2009 gepresenteerd tijdens de jaarvergadering van het dorpengemeenschap op 15 januari 2009.

Actiepunten

Aan de hand van de thema’s worden de verschillende actiepunten, welke in de dorpsvisie zijn opgenomen, behandeld.

Thema: Wonen

  1. Toekomstig nieuwbouwproject zou moeten bestaan uit betaalbare koop- en huurwoningen met gevarieerde nieuwbouw.
  2. Extra aandacht voor parkeerruimte bij toekomstig nieuwbouw.
  3. Toekomstige nieuwbouwprojecten moeten worden voorzien zijn van meer groen en minder water.
  4. Voor ouderen voldoende voorzieningen in de dorpen, geconcentreerd in een multifunctioneel centrum.
  5. Aanleg fietspaden langs de Molenstelle en vanaf camping pavilioen Heida over de polderdijk via Vierhuis langs de Broeresloot naar het fietspontje.

Thema: Onderwijs

  1. Brede school omzetten naar breed dorp, waarbij men faciliteiten creëert voor opvang van peuter tot en met pubers.
  2. Om eventuele problemen als “hangen”, drugsgebruik en vandalisme het hoofd te bieden, zullen onze dorpen meer activiteiten en faciliteiten aan moeten bieden.
  3. Bouw multifunctioneel centrum.

Thema: Verkeer

  1. Snelheid beperkende maatregelen voor de Streek, maar geen verkeersremmende drempels en obstakels.
  2. Aanleg zebrapaden bij de gymzaal en tegenover het café.
  3. Eenrichtingsverkeer bij de Schakel.
  4. Bij de Trieme is het belang dat het bruggetje en de kruising worden vergroot.
  5. Langs de Molenstelle een fietspad met verlichting.
  6. Mogelijkheid tot creëeren van een éénrichingstraject voor vrachtverkeer.

Thema: Bereikbaarheid

  1. Er moeten meer trottoirs aangelegd worden binnen de bebouwde kom.
  2. Meer intensievere snelheidscontroles.
  3. Onderzoek naar de mogelijkheid om een buslijn naar Joure op te richten.
  4. Veilige en vlotte doorstroming creëeren voor bedrijven en bewoners.

Thema: Bedrijvigheid

  1. Detailhandel behouden.
  2. Een goede spreiding van kleinere bedrijven.
  3. Een bedrijfje of loods aan huis moet kunnen, mits de activiteiten niet conflicteren met de omgeving.
  4. Kleinschalig bedrijventerrein aan de rand van het dorp, mits het wordt ingepast in de omgeving.

Thema: Recreatie

  1. Een fietspad langs de oevers vanaf de Skarsterrijn tot aan de veerpont in de Tjonger.
  2. Haventje Vierhuis moet behouden en onderhouden worden, grootschalige aanpassing en uitbreiding is hier geen optie en niet gewenst.
  3. Fietspad langs het Nannewiid, indien er geen schadelijke gevolgen zijn voor de natuur.
  4. Uitbreiding van recreatiemogelijkheden bij bestaande bedrijven/locaties.
  5. Uitbreiding recreatiemogelijkheden bij het Tjeukemeer.
  6. Wandelpaden in het Easterskar kunnen verbeterd en uitgebreid worden.
  7. Uitbreiding ruiterpaden.

Thema: Welzijn

  1. Bouw van Multifunctioneel centrum.
  2. Gebruik van faciliteiten moeten vooral betaalbaar blijven voor de kleinere verenigingen.
  3. De ijsbaan breder inzetten, bijvoorbeeld door middel van een skeelerbaan.
  4. Doarpsfinne beter benutten, door naschoolse activiteiten en toernooien te houden.

Thema: Jeugd en Ouderen

  1. Meer activiteiten voor kinderen van 6 t/m 11 jaar.
  2. Ouderen meer betrekken bij activiteiten voor alle leeftijden.
  3. Aanleg van een skate-/skeelerbaan als ontmoetingsplek nabij Yn’e Doarpsfinne.
  4. Een duidelijke scheiding in leeftijdsgroepen bij SJORS maken met vaste bezoektijden en duidelijke activiteiten gericht op die leeftijdsgroep.

Thema: Dorpengemeenschap

  1. Multifunctioneel centrum haalbaarheidsonderzoek.
  2. Verbeteren informatie voorzieningen.
  3. Opstarten van een website.
Boek: Om niet te vergeten... de Oorlog 1940 - 1945.

Om niet te vergeten… de Oorlog 1940 – 1945

Boek: Om niet te vergeten... de Oorlog 1940 - 1945.
Boek: Om niet te vergeten… de Oorlog 1940 – 1945

Feiten, verhalen, gebeurtenissen en foto’s van de Tweede Wereldoorlog in Skarsterlân. De Stichting Ut Eigen Gea heeft verhalen en foto’s samengebracht in een 204 pagina’s dik en gebonden boek in een zwart-wit uitvoering.

De geschiedenisverhalen in dit boek zijn meer dan zestig jaar geleden gebeurd. Ze spelen zich af in de Tweede Wereldoorlog van 1940 tot 1945. Die tijd lijkt ver achter ons te liggen. Vooral voor hen die toen nog geboren moesten worden. Voor veel jongeren ligt die oorlog bijna net zo ver weg als de Tachtigjarige oorlog. Alles uit het verleden is vroeger. Maar voor hen, die de Duitse bezetting bewust meegemaakt hebben, is die tijd soms nog dagelijkse realiteit.

Soms lopen we achteloos aan het rijtje namen aan de zijmuur van de Jouster toren voorbij; of fietsen we over de Richard Jungweg zonder te weten wie hij was. Zo zijn er in onze gemeente verschillende straatnamen genoemd naar belangrijke figuren uit het verzet of naar mensen die zonder pardon werden doodgeschoten door de bezetter.

In het Haulsterbos staat ergens een herinneringsbord van de droppings, die daar plaats vonden, hoe ging dat precies? Wat weten we nog van het drama op het Tjeukemeer of van Doniaga? Wie waren eigenlijk Sjoerd Wiersma, Peter Tazelaar, Ynze Dikkerboom, Jetze Veldstra, Theo Dobbe en Walter Horak? Zij en vele anderen komen in dit boek voor. Wel eens gehoord van het bootje “De Pallieter” in het Nannewiid of van “Het Slotsje”? En dan de hevige strijd in april 1945, die plaats vond in Scharsterbrug. Onvoorstelbaar wat daar gebeurde. De bevrijding konden ze in die plaats toen niet vieren.

Het is goed voor iedereen om al deze verhalen te lezen en in gedachten te beleven. We mogen niet vergeten wat er toen allemaal aan de hand was. Gelukkig zijn er in die tijd ook dingen gebeurd, waar we trots op kunnen zijn. De onderlinge solidariteit was soms groot. Men hielp elkaar met voedsel, met bonnen en met onderdak waar nodig; men waarschuwde elkaar bij gevaar als dat kon. Behalve tekst staan er in dit boek talloze foto’s. Die illustraties voegen een waardevolle informatie toe aan de verhalen.

“Om niet te vergeten…de Oorlog 1940 – 1945” is een zeer waardevol boek, dat iedere inwoner of oud-inwoner van Skarsterlân in de boekenkast moet hebben. Ook op scholen is dit boek een nuttige bron bij de lessen geschiedenis. Wie geen weet heeft van het verleden, loopt kans de fouten van toen te herhalen.

Man met kind en vrouw, bewoners van de Kampweg te Rotsterhaule.

Jan Elektrisch

Man met kind en vrouw, bewoners van de Kampweg te Rotsterhaule.
Jan van Houten samen met zijn kleine vrouw Japke.

Dit is Jan van Houten (1881-1961), alias Jan Alexis, maar bij sommigen was hij beter bekend als Jan Elektrisch. hij woonde samen met zijn kleine vrouw Japke (1878-1943), ook wel Coba of Mimeltsje genoemd, in een woonwagen op de hoek van de Kerkweg en de Lange Dijk. Tenminste als zij niet op reis waren.

Samen vormden zij een zwerverspaar dat in de eerste helft van de vorige eeuw van kermis naar kermis trok en grote populariteit verwierf. Eigenlijk was Jan stoelenmatter, maar hij maakte ook muziek, al leek dat er niet zo veel op. In ieder geval produceerden hij en de zijnen lawaai en door sommigen werd het muziekgezelschap wel aangeduid met Vogelschrik. Vader Jan bespeelde de harmonica, dochter Wiepkje en zoon Bertus bliezen zich blauw op een hoorn. Zoon Durk ging als trommelslager danig te keer en moeder Japke ging met de centenbak rond.

Ook stonden de kinderen ter vermake van het kermisvolk wel op de kop en amuseerden zij het vaak verbijsterend toekijkende volk met andere acrobatentoeren. Een zeer bijzondere attractie was het vertonen van het wonderkalf met 8 poten.

Onderweg scharrelden zij wel wat voedsel op. Hier kregen zij een homp brood, daar een paar appels of een kannetje melk. Zoon Bertus zorgde, zo werd er verteld, bovendien nog voor een bijverdienste door tegen betaling van een kwartje levende wormen en kikkers op te eten. Maar ook al zijn dit nu mooie verhalen, de werkelijkheid was dat deze familie een zwaar bestaan leed. Het had een hard leven in de simpele woonwagen, waarin ’s winters een klein potkacheltje de kou moest verdrijven.

In de oorlog overleden zoon Bertus en moeder Japke. Moeder werd begraven op de begraafplaats van Sintjohannesga. Dochter Wiepkje trad in het huwelijk maar vader Jan en zoon Durk gingen samen verder met een nieuwe uitdaging door met de Kop van Jut op de kermissen te verschijnen.

Boek 75 Jaar Christelijk Onderwijs in Sintjohannesga e.o.

75 Jaar Christelijk Onderwijs in Sintjohannesga e.o.

Boek 75 Jaar Christelijk Onderwijs in Sintjohannesga e.o.
Boek 75 Jaar Christelijk Onderwijs in Sintjohannesga e.o.

Ter gelegenheid van het 75 jaar bestaan van het Christelijk Onderwijs in Sintjohannesga in 1997 heeft de werkgroep “Historie Sint Johannesga e.o.” het boek “75 Jaar Christelijk Onderwijs in Sintjohannesga e.o.” samengesteld.

Het boek is voor velen van u een boek vol herinneringen aan de tijd, dat u als kind op de Christelijke school zat in Sintjohannesga.

De schrijvers hebben bij het samenstellen van het boek de geschiedenis door middel van feiten, maar ook door sfeertekening en vele foto’s willen beschrijven. Geschiedenis heeft te maken met vroeger, maar ook met nu en de toekomst. Het is belangrijk dat wij weten van de geschiedenis, van de achtergronden om de dingen van nu te kunnen begrijpen en in toekomstig handelen voort te bouwen op het verleden.

Zo heeft de geschiedenis van de Christelijke school in Sintjohannesga zijn eigen verhaal. In dat verhaal ontmoeten we mensen, die samen dat stukje geschiedenis vorm hebben gegeven. Een verhaal met ernstige maar ook met vrolijke en ludieke momenten.

Dit boek behandelt ook de vrolijke verhalen, de schoolreisjes en de herinneringen aan de oude school, over de meester en de juf. Wie weet nu nog wat een “ja-knikkertje” is, wat hadden de klompenbriefjes te betekenen en waarvoor was nu toch een lammerencommissie?

Het boek is geschreven door Albertus de Jong, Alle Mulder, Tjitze van der Wal en Jan Waslander, allen lid van de Stichting Werkgroep Historie Sintjohannesga.

Dit boek is niet meer te koop bij Stichting Werkgroep Historie Sint Johannesga!