Categoriearchief: Personen

Personen die naam hebben gemaakt binnen het dorpengemeenschap Sintjohannesga, Rotstehaule en Rohel of personen die bekend zijn buiten de grenzen van het dorpengemeenschap. Denk hierbij aan sporthelden, historische personen en personen die veel in de krant hebben gestaan.

Oude Beene en de meester

Sintjohannesga had vroeger een klokluider, Oude Beene. Hij moest ’s morgens 9 uur de torenklok luiden. Hij woonde ongeveer een km van de toren verwijderd, hij was slecht ter been en bekend als een praatgrage.

Als het tegen negenen liep, vroeg zijn huishoudster steevast aan de baas: “Beene, wolle jo earst klokliede of earst kofjedrinke”. Meestal had hij liefst eerst koffie en dan vertrok hij om de klok te luiden.

Herhaaldelijk gebeurde het, dat hij onderweg kennissen trof, die hem aan de praat hielden met het gevolg, dat de oude man dan helemaal niet meer aan zijn plicht dacht en de klok liet. Soms ook was hij een hele poos te laat; de tijd moest maar op Beene wachten!

Later werd een schoolmeester met deze taak belast. De school stond ongeveer 150 m van de klok af. Meester stuurde een paar jongens naar de kerk om te luiden.

Deze knapen maakte graag capriolen met het klokkentouw of trachtten op andere wijze grappen in de kerk uit te halen. Daardoor liep meester een standje op van de kerkvoogden en hij moest beloven voortaan zelf te zullen luiden. Het was algemeen bekend, dat hij ook niet nauwkeurig aan de tijd hield!

Harmke, de bollendraagster, vroeg eens aan meester, die nooit uit de plooi raakte, “Is it nou al njogen ûre, master?” Zij kreeg ten antwoord: “Bij mij is het negen uur!”

Bron: Leeuwarder Courant van 9 maart 1972.

Historische foto van Streek 108 te Sintjohannesga.
Derde kerk van Sintjohannesga.

Sporthelden van Sintjut

Uit de archieven van de Leeuwarder Courant blijkt dat er in onze dorpengemeenschap Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel een aantal sporthelden hebben gewoond/wonen.

Wim de Koning

Wim de Koning is op 22 januari 2010 gehuldigd als de Sportman van het jaar 2009 van de gemeente Skarsterlân. In 2009 heeft Wim de titel Nederlands Kampioen gekregen met het mennen/paardensport Klasse Z.

Thijs Maat

De paarden van Thijs Maat hebben vele prijzen in de wacht gesleept tijdens diverse Concours Hippiques in de periode 1951 tot en met 1961. Met het paard Eke heeft Thijs Maat zelfs de titel Nederlands Kampioen meerdere malen in de wacht gesleept.

Bijzondere prijzen die Thijs Maat heeft mogen ontvangen zijn de Zilveren Roomstel (Nationaal Concours Hippique Leeuwarden in 1959) en de Gouden Zweep in Joure (1959). Zowel de bijrijders D. v/d Laan (overleden tijdens de Concours Hippique in Koudum in 1959) als dhr. W.K. van der Wal hebben vele prijzen gewonnen.

Dubbelspan Thijs Maat.
Dubbelspan met de paarden Eke en Stynke van Thijs Maat. Op de Sjees zitten mevrouw Maat en de bijrijder W.K. van der Wal.

Franke Sloothaak

Franke Sloothaak is misschien wel de beste springruiter die de wereld gekend heeft. Hij is geboren en getogen in Rotsterhaule, maar is sinds 1979 officieel Duits en heeft daarmee het Nederlands staatsburgerschap opgezegd. Reden was dat hij met de Duitse landenteam mee kon doen met de Olympische Spelen.

Franke heeft een grote verzameling aan prijzen gewonnen, waaronder Wereldkampioenschap en een gouden plak bij de Olympische Spelen in 1988 bij de landenteams, waar hij voor Duitsland speelde. Hij is in 2004 aangewezen als kandidaat voor de bondscoach van de Nederlands Equipe, maar is het uiteindelijk niet geworden.

De Indoor Friesland en Franke zijn altijd verbonden geweest, Franke heeft daar vele prijzen in de wacht gesleept.

Franke Sloothaak op paard
Foto uit het Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant: Franke Sloothaak komt met zijn paard Miss San Patrignano triomfantelijk over de finish lijn (1994).

Sjoerd Koopman

In de periode 1970 tot heden heeft Sjoerd Koopman diverse prijzen gewonnen met dammen.

Prijzen in de onderlinge bij de verschillende damclubs, prijzen op diverse toernooien(waarvan enkele in de Ereklasse) en prijzen en individuele kampioenschappen.

Beste prestaties zijn derde bij jeugdkampioenschap Friesland (Jannes vd Wal eerste), derde bij Fries Kampioenschap senioren. Tweemaal tweede bij Fries Kampioenschap sneldammen. Geplaatst in 2003 voor de halve finale Kampioenschap Nederland. Diverse malen geplaatst voor Nederlands Kampioenschap Sneldammen.

Gepke Koopman

Als dochter van Sjoerd Koopman doet Gepke het ook niet slecht op het sportgebied. Niet alleen is ze heel goed in dammen maar ook heeft ze het ver geschopt als judoka:

  • 5e in Kampioenschap Dammen Dames en dan in het Friese Spel. Diverse prijzen op damtoernooien Hollands Spel.
  • Fries Kampioen Judo, Districhtskampioen Judo (noordelijke provincies), diverse malen deelnemer aan Nederlandse Judokampioenschappen. Vele prijzen behaald met judo op diverse toernooien, inclusief internationale toernooien.

Eddy Eefting

Dat wij in het dorpengemeenschap iets hebben met paarden, bewijst ook Eddy Eefting. Hij heeft in diverse Concours Hippiques de eerste plek gehaald in de periode 1989 tot 1994.

Ruiter Eddy Eefting
Foto uit het Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant: Eddy Eefting met Discovery op weg naar de overwinning in Cornwerd bij het springen klassiek voor de klasse ZZ (1994).

 

Femmy Akkerman

Op de formule 1 circuit in Castelet in zuid Frankrijk (1990) heeft Femmy Akkerman op tienjarige leeftijd de Wereldtitel voor crossfietsen in de wacht gesleept. In 1988 kwam zij al hoog in de Europese en Nederlandse klassementen en het jaar daarna won ze beide titels.

Crossfietster Femmy Akkerman
Femmy Akkerman in vol ornaat op de crossfiets met de wereldbeker.

Peter Bijker

Ook op het gebied van schermen hebben wij een wereldkampioen: Peter Bijker. Peter heeft in 1989 de titel Noordelijk en Fries Kampioen bij de senioren gehaald. Tijdens de internationale schermtoernooi van 2004 in Arhem heeft hij de eerste plaats behaald.

Schermer Peter Bijker
In Cagny (Parijs) heeft Peter de tweede plek gehaald in de categorie 40+.

Klasina Steinstra

Klasina Seinstra heeft in de periode 1991 tot 2006 nogal veel stof doen opwaaien. Zij heeft op natuurijs diverse kampioenschappen gewonnen en is op het gebied van marathonschaatsen met recht de beste sportvrouw geweest. Klasina heeft titels als Nederlands Kampioen Marathonschaatsen in de wacht gesleept.

Op 4 januari 1997 was zij de snelste vrouw bij de Friese Elfstedentocht. zij is daarvoor op woensdag 6 januari 1997 in Sintjohannesga groots gehuldigd. Behalve deze prestatie heeft zij vele alternatieve Elfstedentochten gereden en meestal gewonnen.

Dankzij Klasina wordt bij de volgende Elfstedentocht een apart klassement voor vrouwen gezorgd. Klasina heeft ook model gestaan voor een kledinglijn, zij was bij de inhuldiging van het unisex beeld in Oude Leije ter ere van de vrouw in de Elfstedentocht.

Elfstedentocht vrouw Klasina Seinstra.
Foto uit het Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant: Klasina Seinstra komt als eerste vrouw binnen bij de Friese Elfstedentocht van 1997.

Marianne Vlasveld

Waar de meeste sporters zich specialiseren voor een bepaalde tak van sport, was Marianne Vlasveld goed in sporten als lopen, langlaufen en mountainbiken oftewel triatlon. Marianne heeft diverse malen meegedaan aan EK en WK Berglopen, WK Langlauf en Open Fries Kampioenschap Mountainbike.

Uiteraard heeft ze titels als Europees Kampioen en Wereld Kampioen Wintertriatlon in de wacht gesleept. Zij was actief in de periode 1996 tot 2006.

Ondanks dat Marianne Vlasveld officieel niet in Rohel woonde, zij was ingeschreven bij haar moeder in Noord Holland, heft ze toch in 1994 de Friese Sportprijs ontvangen.

Wintertriatlon Marianne Vlasveld
Foto uit het Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant: Marianne Vlasveld op weg naar haar eerste wereldtitel Wintertriatlon in 2002.

Bea van der Mei

Bea van der Mei heeft als hardloopster diverse loop-wedstrijden gewonnen, waaronder Rotstergaastloop, Mildammerloop, Lus van Akkrum en de Eenhoornloop in Menaldum.

Marco Stoelwinder

Wanneer je als derde eindigt als Sterkste Man van Friesland en de titel Nederlands Kampioen Vrachtwagentrekken beneden de 100 kilo in de wacht sleept, hoor je ook bij de sporthelden van onze dorpengemeenschap. In 2008 werd Marco nog kampioen skûtsjetrekken.

Overige sporthelden

Andere sporters die hoog in de ranglijst staan/hebben gestaan zijn:

  • Moniek Klijstra (Nederlands Kampioen Junior schaatsen)
  • Jan ten Hoeve (Eerste bij Olympia Cup Belterwiede 0-Jol)
  • Gebrig van der Velde (Polstokspringen)
  • Harm Pen (Solexrace)
  • Matthijs Ykema (Zilver bij NK Shorttrack schaatsen)
  • Jovenca de Wit (Dressuur)
  • Jan Agema (Nederlands Kampioen Junioren 500cc grasbaanraces)

Behalve sporters, heeft onze dorpengemeenschap ook scheidsrechters geleverd:

  • Minne Modderman (Voetbal: vice voorzitter FVB, lid bestuur District Noord van de KNVB en gastheer SC Heerenveen)
  • Piet Bakker (IJshockey)

Burgemeester A. Meinesz

Krantenartikel uit de Leeuwarder Courant van 27 augustus 1876.
Wanneer men tegenwoordig de dorpen…

De heer A. Meinesz heeft als burgemeester van de gemeente Schoterland en als voorzitter van het Polderbestuur Grooten Sintjohannesgaster Veenpolder in Schoterland en Haskerland heel veel voor onze dorpengemeenschap mogen betekenen. Middels een krantenartikel uit de Leeuwarder Courant wordt uitgelegd wat hij bereikt heeft.

Wat de heer A. Meinesz voor Sintjohannesga, Rotsterhaule en Rohel heeft gedaan, is het beste te lezen in de onderstaande krantenartikel van 27 augustus 1876 in de Leeuwarder Courant:

OOSTELLINGWERF, 25 augustus. Wanneer men tegenwoordig de dorpen St. Johannesga en Rotsterhaule bezoekt, dan staat men verbaasd over de verandering, die daar in de laatste jaren plaats heeft gehad.

Vroeger zag men aan weerszijden van den weg niets anders dan water, waarvan de golven dikwijls over dien weg met elkander kennis maakten, terwijl menig armoedig huisje bij hoog water tot aan den drempel door het natte element werd bedreigd.

Nu zijn die zoogenaamde “trekgaten” (uitgeveende plaatsen) voor goed verdwenen en in heerlijk bouw- of weiland herschapen. Dáár, waar vroeger de schepen zeilden en de visschers hunne netten spanden, ziet men nu vee grazen.

Groote uitgestrektheden water, waar vroeger de golven vrij spel hadden,zijn nu ingepolderd en productief gemaakt. Een aantal boerderijen zijn in dien polder verrezen en leveren van af den kunstweg een verassend gezigt op, dat van energie en welvaart getuigt.

Aan beide zijden van den kunstweg zijn nette boeren- en burgerwoningen verrezen, die niet weinig tot verfraaijing van het dorp bijdragen. Vooral de nieuwe kerk, de pastorie en het logement maken bijzonder effect.

In het kort, de dorpen St. Johannesga en Rotsterhaule hebben door de toepassing van het reglement op de lage verveeningen eene herschepping ondergaan, die éclatant mag genoemd worden.

Lof en dank aan den heer A. Meinesz, aan wien men vooral deze belangrijke verbetering heeft te danken en die met de leden van het polderbestuur geene moeite heeft ontzien, om groote uitgestrektheden vruchtbaren grond aan het water te ontwoekeren. De geheele aanleg getuigt van een goed oordeel en helder inzigt.

De beide zoo armoedige dorpen hebben inderdaad een schoone toekomst. het pauperisme, dat vroeger zo welig wortel schoot, is nu reeds aanzienlijk verminderd.

 

Krantenartikele uit de Leeuwarder Courant van 29 augustus 1876.
De Sint Johannesga’stervaart zal voor de Scheepvaart GESLOTEN zijn van af Donderdag den 24 augustus tot nadere bekendmaking, en zulke wegens het uitdiepen van die vaart.

Kortom

De heer A. Meinesz heeft als burgemeester van de gemeente Schoterland en als voorzitter van het Polderbestuur Grooten Sintjohannesgaster Veenpolder in Schoteland en Haskerland het volgende voor onze dorpengemeenschap gedaan:

  • De droogmaking van het land tussen de Streek (Sintjohannesga en Rotsterhaule) en de Hogedijk.
  • De droogmaking an het Onlân, tussen de Streek en Ouwsterhaule.
  • De poldermolen de Hersteller.
  • Het brengen van welvaart in onze dorpengemeenschap.
  • Het verbeteren van de infrastructuur.
  • De droogmaking onder Rottum en Oude- en Nijehaske.
Woonwagentje van Piete Queen getekend door Benno Pen.

Piete Queen

Een kluizenaar midden in het Schar met de naam Pietie Hoekstra, beter bekend met de naam Piete Queen. Ben Pen uit Joure geeft een beschrijving van het leven in het Schar en deze bijzondere dame.

Piete Queen in gesprek met twee mannen van de wegenbouw.
Hier staat Pietie Hoekstra te praten met twee mannen van de wegenbouw. Links staat Jan Veldman. Hij was uitvoerder bij wegenbouwbedrijf M. van der Wal uit Lemmer. Zij brengen Pietie hier op de hoogte van de plannen om de Hogedijkstervaart te dempen.

Inleiding

Dhr. B. Pen uit Joure heeft in de periode 1950-1960 gewerkt in het Oosterschar. Dit verhaal gaat over de ontmoeting met Pietie Hoekstra. B. Pen heeft nog 42 jaar in de Noordoostpolder gewoond, voordat hij terug keerde in Skarsterlân (de Friese Meren).

Jeugdherinnering van Benno Pen

Tussen 1950-1960 is het Schar in pacht geweest van mijn vader T. Pen uit Spanga en K. Vaartjes uit Oldemarkt. Als jongeman was ik vaders rechterhand en moest ik met veel rietsnijders het Schar (1000 ha) bewerken.

Het was een wildernis van petgaten en turfribben waar zij zomers pampels snelden en ’s winters riet moesten snijden. Om op elk stukje rietland te kunnen komen, werd er gebruik gemaakt van platte schouwen, die meer leken op grote veenbakken dan op boten, maar die voor dit werk zeer geschikt waren. Je kon met velen tegelijk naar een akker of petgat varen. Het riet, dat werd geoogst, werd direct weer mee terug gebracht naar de Hogedijkstervaart, waar de grote opslag was en waar toen ook al vrachtauto’s konden komen.

Het Schar liep van Vierhuisterbrug tot aan het Heechhout bij Rottum. Je moest je in allerlei bochten wringen om in goede harmonie met de bewoners om te gaan, want vóór het “SCHAR” werd verpacht door domeinen was elk stukje zogenaamd van diegene, die daar het dichtst bij woonde.

In het midden van deze woesternij, waar menige rietsnijder soms verdwaalde, lag het Poepegat (een groot petgat waar in de oorlog soldaten bivakkeerden). Aan de rand van dit poepegat stond een oud woonwagentje dat er heen gebracht was door de familie van Pietje Hoekstra (bekend in die omgeving als Piete Queen).

Woonwagentje van Piete Queen getekend door Benno Pen.
Om u een idee te geven hoe Piete Queen in het Skar heeft geleefd, heeft Benno Pen de woonwagen nagetekend. Dit is waarschijnlijk de enige afbeelding over deze unieke plek in het Skar…

Zij leefde daar als een soort kluizenaar met een paar geiten en poezen. Deze mevrouw leefde van kantmaaien met de zeis langs de Hoogedijkstervaart en bermen bij bedrijven of boeren, die daar niet aan toe kwamen of het liever over lieten aan Piete Queen, die het voor een fles jenever wel deed. Niemand kwam bij haar op het eiland of durfde niet te komen, omdat zij iets afdwong, daar de meeste liever omheen gingen.

Daar ik door zware arbeid en met vele potige mannen moest omgaan, was ik niet zo gauw uit het veld geslagen en wilde toch eens in dat geheimzinnige hutje (wagentje met versleten half afgebrokkelde wielen en zoden op het dak voor lekkage) kijken en ik zag alleen een klein oud tafeltje met een petroleumstelletje erop staan. Verders lag er onder de tafel wat vers hooi, waarschijnlijk de slaapplaats van Piete, haar geiten en poezen.

Door deze geheimzinnige ontmoeting ging er bij de jonge Benno Pen veel in zijn gedachten om en maakte er een gedicht van. Om anderen hier deelzaam te maken, speelde hij dit in de vorm van een lied op de piano en zong hij dit bij zijn gitaar op de melodie van “Loeiende klokken van Limburg myn land”:

“Ik bin Piete en ‘k woon op ’n eiland en heb ut er hier ja zo best noar mie’n zin.
En word ’t er waarum of is ut’ter hiete no dan spring ik ur ut poepegat in.

Geit’n en poeze’n leef’n der by mij in hus
‘k woon hier al jaoren en ‘k vuul er mij helemoal thus.

En ’s aovonds wod ut donker en stille om mij heen
dan heur ik but’n stemmen…
kiek doar woond Piete Queen
Dan den’k ik weer an vrogger, die goeie olde tyd
toen was ik nog een meigien en noem ze mij nog Piet”

 

Pietie Hoekstra

Ook in het boek “Tusken Tsjûkemar en it Nannewiid” wordt melding gemaakt van Pietie Hoekstra:

Pietie was een bijzondere persoonlijkheid in ons dorp. Voorheen woonde zij in het Schar in een klein woonwagentje. Ze woonde letterlijk en figuurlijk dicht bij de natuur.

Deze toestand werd op een gegeven moment onhoudbaar en na de oorlog heeft de diaconie, in overleg met eigenaar Roel Dam (destijds wonende op de Hogedijk 142, de winkel van Roel Dam en Tryntje Geesje Joppe) één van de huisjes naast de winkel beschikbaar gesteld.

 

Verhalen & Gedichten B. Pen

Op de website ferhoalen.000webhostapp.com van Benno Pen kunt  u deze en al zijn andere verhalen en gedichten lezen.

 

 

Man met kind en vrouw, bewoners van de Kampweg te Rotsterhaule.

Jan Elektrisch

Man met kind en vrouw, bewoners van de Kampweg te Rotsterhaule.
Jan van Houten samen met zijn kleine vrouw Japke.

Dit is Jan van Houten (1881-1961), alias Jan Alexis, maar bij sommigen was hij beter bekend als Jan Elektrisch. hij woonde samen met zijn kleine vrouw Japke (1878-1943), ook wel Coba of Mimeltsje genoemd, in een woonwagen op de hoek van de Kerkweg en de Lange Dijk. Tenminste als zij niet op reis waren.

Samen vormden zij een zwerverspaar dat in de eerste helft van de vorige eeuw van kermis naar kermis trok en grote populariteit verwierf. Eigenlijk was Jan stoelenmatter, maar hij maakte ook muziek, al leek dat er niet zo veel op. In ieder geval produceerden hij en de zijnen lawaai en door sommigen werd het muziekgezelschap wel aangeduid met Vogelschrik. Vader Jan bespeelde de harmonica, dochter Wiepkje en zoon Bertus bliezen zich blauw op een hoorn. Zoon Durk ging als trommelslager danig te keer en moeder Japke ging met de centenbak rond.

Ook stonden de kinderen ter vermake van het kermisvolk wel op de kop en amuseerden zij het vaak verbijsterend toekijkende volk met andere acrobatentoeren. Een zeer bijzondere attractie was het vertonen van het wonderkalf met 8 poten.

Onderweg scharrelden zij wel wat voedsel op. Hier kregen zij een homp brood, daar een paar appels of een kannetje melk. Zoon Bertus zorgde, zo werd er verteld, bovendien nog voor een bijverdienste door tegen betaling van een kwartje levende wormen en kikkers op te eten. Maar ook al zijn dit nu mooie verhalen, de werkelijkheid was dat deze familie een zwaar bestaan leed. Het had een hard leven in de simpele woonwagen, waarin ’s winters een klein potkacheltje de kou moest verdrijven.

In de oorlog overleden zoon Bertus en moeder Japke. Moeder werd begraven op de begraafplaats van Sintjohannesga. Dochter Wiepkje trad in het huwelijk maar vader Jan en zoon Durk gingen samen verder met een nieuwe uitdaging door met de Kop van Jut op de kermissen te verschijnen.