Tagarchief: Rotsterhaule

Logeren in de natuur 1943-1944

Tweede jeugdherinnering van Benno Pen uit Joure. In dit verhaal vertelt hij over de periode toen hij ongeveer zes jaar oud was, in de oorlogsjaren 1943/1944.

Vierhuis

Ik ben in 1937 geboren en moest in 1943/1944 naar school. Mijn vader was uitvoerder in de Noordoostpolder en ging met veel mensen om die uit de steden waren gevlucht als onderduiker en te werk werden gesteld als grond-arbeider in greppels en sloten aldaar. Wij hadden diverse families met kinderen uit Amsterdam en Rotterdam in huis als onderduikers, maar mijn vader nam steeds meer mensen mee uit de NOP om aan te streken, dus ook slapen bij ons in huis aan de Nieuweweg 21 te Spanga.

Het werd precair bij ons in huis, omdat ik in een leeftijd zat van praten en dat was gevaarlijk, omdat er bij ons in de buurt mensen woonden die bij de NSB waren aangesloten. dus werd er besloten door mijn vader en moeder om mij naar mijn Grootmoe en Grootvader in “Vierhuis” te doen laten logeren. Dit duurde langer dan bedoeld was en ik bleef daar meer dan anderhalf jaar, zodat ik in Rotsterhaule op de Openbare school Langedijk heb gezeten.

Grootva en Grootmoe (Fam. L. van der Wal) woonden bij de sluis in Vierhuis, je kon er alleen komen met een bootje. Tegenover het water stond een boerderij van Meerding met een meisje (Annie Meerding) van mijn leeftijd.

Het was voor kleine Benno een mooie tijd, je leefde daar geheel in de natuur. Grootva had een koe, 2 schapen en 6 kippen, die waarschijnlijk aan de leg waren, want elke morgen kregen wij bij het brood een vers ei. Achter hun woonark, dat op de wal was getrokken, lag een groentetuin waar genoeg in stond om de oorlog mee door te komen. En daar achter een stukje land met een windmolen en daar achter een grote woestenij met petgaten en ribben waar de turf vroeger op had gelegen om te drogen en waar nu gras op stond voor de koe.

Grootva en Grootmoe hadden één jongen in huis met de naam Ferdinand, een nakomertje, die 3 jaar ouder was dan ik, en daar heb ik een pracht tijd mee gehad, al mistte ik Vader en Moeder in die tijd wel. Na school gingen wij in het Schar achter huis om te vissen, te eierzoeken en dergelijke.

Naast ons woonark waren twee eilandjes met kleine oude huisjes, waar een oude man, Arend Poepjes, alleen woonde en op het andere eilandje: een broer van Grootvader (IJse van de Wal). Er liep naast IJse van der Wal een grote vaart naar achteren en daar lag in de oorlog een heel groot schip, waar geen mens op woonde. Wat er in dit schip verborgen zat, weet ik niet, maar achter in de petgaten lagen kliene motorbootjes met riet en ruigte afgedekt, zodat de Duitsers het niet konden zien.

Zondag’s gingen wij met de zeilboot naar het Apostolisch Gebouwtje dat naast boerderij Krikke stond aan de Polle, wat een hele belevenis was. Vooral wanneer de wind mee was, waren we snel weer thuis en kregen wij warme melk. Met Grootva gingen wij ook wel te vissen naar de Tjeukemeer, waar wij ook gingen zwemmen.

Het heeft een grote indruk achter gelaten en daarom schrijf ik over de regio, waar ik later heb gewerkt in het Schar en het allerbelangrijkste: waar ik mijn vrouw heb gevonden.

Historische foto van de Westerse School op de Langedijk te Rotsterhaule.
Op de kruising Kampweg/Langedijk en Streek te Rotsterhaule stond vroeger de Westerse School (foto: boek “Tusken Tsjûkemar en it Nannewiid” van Stichting Werkgroep Historie Sintjohannesga).
Historische foto van de drie huisjes op twee eilandjes bij Vierhuis te Rohel.
Aan de overkant van de vaart stonden drie huisjes op twee eilandjes en lag een woonboot. De eilandjes lagen op een hoek waar drie waterwegen bij elkaar kwamen in de buurtschap Vierhuis (Rohel). (foto: boek “Tusken Tsjûkemar en it Nannewiid” van Stichting Werkgroep Historie Sintjohannesga).
Historische foto van de Apostolische Genootschap kerkje aan de Polle te Rotsterhaule.
Het Apostolische Genootschap vestigde zich in 1933 in het gebouwtje aan de Polle te Rotsterhaule. (foto: boek “Tusken Tsjûkemar en it Nannewiid” van Stichting Werkgroep Historie Sintjohannesga).

Verhalen & Gedichten B. Pen

Op de website ferhoalen.000webhostapp.com van Benno Pen kunt  u deze en al zijn andere verhalen en gedichten lezen.

Ontruiming Ambonezenkamp De Wite Peal

Naar aanleiding van een bericht uit de Leeuwarder Courant wordt een situatieschets beschreven hoe op 23 november 1960 het Ambonezenkamp De Wite Peal te Rotsterhaule werd ontruimd.

Ambonezenkamp “De wite peal” wordt ontruimd

Deel bewoners wil in Rotsterhaule blijven en niet naar “Ynbenheer”, Fochteloo gaan

In het Ambonezenwoonoord “De wite peal” onder Rotsterhaule heerste gisteren een nerveuze en wat geladen stemming. Maandag was bericht ontvangen, dat de bewoners alles in gereedheid moesten brengen, opdat zij vanmorgen zouden kunnen verhuizen naar het woonoord “Ynbenheer” te Fochteloo. Die verplaatsing hing al geruime tijd in de lucht, maar het bericht kwam toch onverwacht voor de ruim zestig personen omvattende kampgemeenschap (negen gezinnen en enkele alleenstaanden).

Een deel van de bewoners had voornamelijk bezwaar tegen de korte termijn, waarop de aanzegging had plaatsgevonden, al zagen zij anderszins tegen de verhuizing op, omdat zij zo langzamerhand goed zijn ingeburgerd op dit stuk Haskerlands grondgebied. Overwegende bezwaren tegen de verhuizing op zichzelf hadden ze evenwel niet. Dit betrof dan in hoofdzaak de oudere bewoners, die in de omgeving geen werk hadden gevonden.

De jongere gezinshoofden, die werk hebben in bedrijven in Joure en Heerenveen hadden bezwaren tegen de verhuizing, omdat zij in Fochteloo heel vroeg op zullen moeten, wanneer zij hun oude werkkring aanhouden. Dat betekent dan niet alleen vroeg op, maar ook laat thuis in verband met de afstand, die moet worden afgelegd. Kampoudste J. Likumahua zei daarom: “Wij blijven hier, al zullen we onder de blote hemel moeten slapen”.

Deze stemming had in het woonoord weerklank gevonden, zodat gisteren slechts één gezin was, dat zijn hebben en houden inpakte. Dat was dat van de oudste bewoner, de 71-jarige Sarhalawan, die er overigens ook wel tegenop zag.

De bewoners van “De wite peal” hebben zich niet alleen gehecht aan hun kamp, maar ook aan de streek, waar zij op goede voet staan met de bevolking. Verschillende Ambonezenkinderen lopen al met een Friese naam rond, omdat de ouders een goede kennis uit de buurt hebben vernoemd. Soms is zo’n kennis een middenstander, die de van zo verre gekomen buurtbewoners niet anders behandelt dan de in de streek gewortelden. Dit houdt ook in, dat hij wel eens borgt. Dat vertrouwen wordt op prijs gesteld, vooral ook omdat er uit blijkt, dat het niet tot teleurstellende ervaringen heeft geleid. Om die band zien de bewoners, die genegen zijn naar “Fochteloo” te gaan wel wat tegen de verhuizing op.

Zij vragen zich af, wat zij daar zullen vinden, al weten ze wel, dat het woonoord “Ynbeheer” beter is dan “De wite peal”. Dit barakkenkamp is in de ruim twintig jaar van zijn bestaan zo langzamerhand flink uitgewoond, al zijn er dan ook steeds voorzieningen getroffen. Het is zijn droeve geschiedenis begonnen als onderkomen voor werklozen, die waren tewerkgesteld voor het in cultuur brengen van de drooggelegde Rohelster plas. In de bezetting werden door de nazies Joodse medeburgers in het kamp opgesloten, dat na de oorlog verschillende bestemmingen – meestal voor zorggevallen – heeft gehad, totdat het ongeveer tien jaar geleden werd ingericht voor de Ambonezenkamp.

De inspecteur van de Ambonezenwoonoorden, mr. Van der Laan in Groningen deelde ons desgevraagd mee, dat het kamp “De wite peal” en dode was opgeschreven. Het verkeert in bouwvallige toestand en voldoet niet meer aan de eisen. Het zou zeer oneconomisch zijn, dit kamp weer op te knappen. Het ligt afgelegen en de verbindingen zijn slecht. Bovendien gaat het naar een concentratie van kampen, welke tenslotte moeten uitlopen op een onderbrenging van de gezinnen in normale woonwijken. De overplaatsing geschiedt ook in overeenstemming met de PPRMS, de Ambonezen-raad, waartoe het kamp “De wite peal” behoort. Wat de afstand naar het werk betreft, inwoners van het kamp Fochteloo hebben hun werk ook in Heerenveen.

Vanmorgen om acht uur werd begonnen met het inladen van het huisraad van twee gezinnen. Anderen zullen vrijwillig dat voorbeeld volgen, maar een deel der bewoners is tot nu toe vast beraden om vrijwillig in het kamp te blijven.

Bron: Leeuwarder Courant van de datum 23 november 1960.

Rotsterhaule-Kampweg-x-2-o

Verkoop barakken

Dat de resterende bewoners toch kort daarna het kamp hebben verlaten blijkt uit een bericht op 26 januari 1961 in de Leeuwarder Courant verschijnt:

Verkoop barakken, enz., met ondergrond te Rotsterhaule (Fr).

De inspecteur der domeinen te Leeuwarden, Noordersingel 100 (tel. 05100-25660), zal op woensdag 8 februari 1961, ’s morgens 10 uur, bij inschrijving verkopen:

  1. voor afbraak enkele woon- en slaapbarakken, kantinebarak, bergplaatsen, loopplanken, tegels, enz.;
  2. het terrein waarop deze barakken, enz. staan, met een stenen gebouw beplantingen, enz.;
  3. het terrein met barakken, enz., onder 1e en 2e genoemd, in massa (dus niet voor afbraak);

alles tezamen vormende het voorn. Ambonezen-woonoord “Wite Peal” te Rotsterhaule (gem. Haskerland, Fr.). Bezichtiging is mogelijk op werkdagen van 9-12 en 2-5 uur en ’s zaterdags van 9-12 uur, onder leiding van de kampbeheerder.

Voll. omschrijving en voorwaarden zijn bij de bezichtiging verkrijgbaar of worden op aanvrage door de Ins. voorgenoemd toegezonden.

Opgeld 10%

Bron: Leeuwarder Courant van de datum 26 januari 1961.

Vonnis: 3 dagen cel voor stelen appels

In de Leeuwarder Courant van 21 oktober 1884 heeft de Rechtbank van Heerenveen de volgende straf gelegd op een aantal personen uit Sintjohannesga en Rotsterhaule voor de diefstal van appels uit de tuin van de parochie te Sintjohannesga: 3 dagen gevangenisstraf.

3 dagen gevangenisstraf voor stelen van appels
3 dagen gevangenisstraf voor stelen van appels.

Rotsterhaule: Prinses Marijkeweg

Historische foto van Rotsterhaule: Prinses Marijkeweg.1920 – 1943: Pier Stellingsma (1847-1943) was getrouwd met Klaske Sloothaak (1842-1915). Hij was jarenlang de koster van de Nederlands Hervormde Kerk. Links van deze woning staat het oude Groene Kruis gebouw.

Historische foto van Rotsterhaule: Prinses Marijkeweg.2009: De woning en het Groene Kruis gebouw zijn beiden afgebroken. Nu is dit de ingang naar de Prinses Marijkeweg.

Rotsterhaule: Lange Dijk 1

Historische foto van Rotsterhaule: Lange Dijk 1.1900 – 1950: Wietze en Feike Oenema woonden op de Boerestreek. Hier zijn zij op weg met de boerewein naar het bûtlan, om hooi op te halen voor vader Douwe Oenema.

Historische foto van Rotsterhaule: Lange Dijk 1.2009

Historische foto van Rotsterhaule: Lange Dijk 1.1914 – 1918: De Westerse school, stond aan het begin van de Streek in Rotsterhaule. De school werd gebouwd in 1873 en werd opgeven in 1964. Deze ansichtkaart werd tijdens de Eerste Wereldoorlog met de veldpost uit Rotsterhaule gestuurd aan Klaas Krikke die in 1914-1918 gelegerd was in Noord-Brabant.

Historische foto van Rotsterhaule: Lange Dijk 1.2009: Het woondeel van de school is bewaard gebleven, terwijl de rest van de school is afgebroken. Dit huis uit 1875 is geheel gerenoveerd en geïsoleerd naar de laatste eisen met hoogwaardige materialen. Door de hoge kamers en ramen altijd licht en vrolijk zelfs op de donkerste dagen van het jaar en rondom vrij uitzicht over een gevarieerd levendig landschap van weiland en boomrijk natuurgebied .

Rotsterhaule: Bospad

Historische foto van Rotsterhaule: Bospad.1952 – 1957: Op de maaimachine Sies de jong (1932-1957) met als hulpjes Jan Lageveen en Kees Lap.

Historische foto van Rotsterhaule: Bospad.5 december 1960: Het Onland en het Bospad waren onder water gelopen. We kijken hier vanaf het Bospad richting Kadijk en zien links het huis van de familie Tjeerd Sloothaak, dat daarvoor werd bewoond door Wolter van der Weg en Moetske Eerhard. Rechts staat het huis van Jacob de Leeuw. Langs de paaltjes bij het hek loopt het fietspad naar de Kadijk.

Historische foto van Rotsterhaule: Bospad.5 december 1960: Vanaf het Bospad zien we links de boerderij van de familie Wietze brouwer, nu bewoond door de familie Sjouke Mulder, met daarnaast de woning van de familie Jan Kraak. Dit werd eerst bewoond door de familie Koehoorn en de familie Marten Jongsma. Het derde huis (boven de paal) was van de familie Riek Lodewijk en het vierde huis is van de familie Tjeerd Sloothaak.

Historische foto van Rotsterhaule: Bospad.5 december 1960: Bij deze foto kijken we vanaf het Bospad richting de Kampweg. In dit huis hebben Yme en Truus de Jong gewoond. Nu woont hier de familie P. Nicola op Bospad 1.

Historische foto van Rotsterhaule: Bospad.5 december 1960: Deze foto is genomen vanaf de kruising fietspad en Kadijk richting Bospad. Links staat het huis van de familie Jan Vermaning, waar nu Trijntje Dijkstra-de Jong (Bospad 4) woont. Dan zien we de boerderij van de familie Schelte Schram, daar waar de familie Jan Dijksma (Bospad 2) woont. Daarnaast staat het huis waar de familie Atze Jonkman en eerder de familie Boersma hebben gewoond.

Rotsterhaule: Pôlle 7

Historische foto van de Pôlle te Rotsterhaule.

1900 – 1950: Dit is de boerderij op de Pôlle. Op deze foto staan Kees, Rein en Hette Krikke. Vroeger stond hier een timmerschuur van Lute de Vries (1869-1959) en Geertje Krikke (1872-1956).

Pôlle te Rotsterhaule.

2009: Het boerderijtje is vervangen door een woonhuis met daarachter een grote verkoopdeel. Rond 1980 zat hier een handelaar in tweedehands meubelen, tegenwoordig zit hier Roffel Tweewielen, waar u scooters, brommers en fietsen kunt kopen.